یزد : وجه تسمیه و پیشینه تاریخی یزد

یزد :  وجه تسمیه و پیشینه تاریخی یزد

 

 

شهر يزد، از روزگاران كهن تا كنون ايستاتيس، ايستيفاى، ايزاطيفه، كثه، كثنوا، كثنويه، كثويه، كثروا، كته، كتروا، كهنو، زندان ذوالقرنين، سند خانه سرهنگان داراب و اكابر عجم، سيدى، دارالعباد، دار العباده، شهر بادگيرها، نگين كوير خوانده شده از دوران‏هاى گذشته تنها نام يك شهر نبوده بلكه به منطقه‏اى از فهرج تا نائين اطلاق مى‏شده كه چندين شهر و روستاهاى بسيارى را در بر مى‏گرفته است.

بر پايه روايتى نيز گفته شده كه گويا شهر باستانى يزد را «ايستاتيس» مى‏ناميده‏اند و محل آن، در دامنه بلندى‏هاى مهريز بوده است. در دوران هخامنشى و شايد پيش از آن، ايستاتيس ناميده مى‏شده و شايد ايستاتيس همان است، كه در جغرافياى بطلميوس، به نام «ايستيفاى» در بيابان «كارمانيا» (كرمان) از آن، ياد شده است.

پيرنيا در كتاب ايران باستان نيز درباره اين نظريه آورده است كه نام اين شهر نخستين بار «ايستاتيس» بوده كه در قلمروى حكومت مادها قرار داشته است، پس از آن در كتاب مسالك و ممالك ابن خردادبه از آن به عنوان يزد نام برده شده است، در كتاب ديگرى به نام حدود العالم از آن با عنوان نيز «كثه» ياد شده است.

برخى يكى از نام‏هاى شهر فعلى يزد را كِثِه دانسته و درباره وجه تسميه و بناى آن آورده‏اند:

«هنگامى كه تعدادى از بزرگان ايران در رى بر ضد اسكندر مقدونى برخواستند وى ايشان را دستگير كرد و به همراه خود به سوى اصطخر (فارس كنونى) برد چون به يزد رسيد زندانيان را در چاهى محبوس كرد و آن محل را «كِثه» به يونانى معنى زندان مى‏دهد ناميد بعد از آنكه اسكندر يزد را ترك نمود نگهبانان با كمك زندانيان به آبادى و عمارت يزد همت گماشتند».

واژه يزد، نامى است باستانى كه ريشه در (يَشْتْ yast) يا (يَزْتْ yazt) و (يَسْنْ yasn) دارد، به معانى نيايش، پرستش، ستايش و ايزد. يكى از فصول پنجگانه اوستا هم به يكى از اين نام‏ها يعنى يشت خوانده شده است.

يزد لغتى است مشتق از يزدان و معنى لغوى آن به معنى پاك و مقدس و فرخنده و درخور آفرين آمده و ذات خدا هم به اين نام ناميده شده است.

يزد يعنى آفريننده خوبى‏ها و پاكى‏ها و شهر خدا و شهرى كه در خور آفرين آمده است. بعضى از مورخان مى‏نويسند: «يزدگرد در سر راه خود به خراسان زمينى زيبا ديد و گفت من در اينجا شهرى به نام يزدان خواهم ساخت كه همان يزدان شهر است. بنايان در كار آمدند و به كار مشغول شدند و چون به نام يزدان مى‏ساخت آن را يزدان كرت نام نهاد، اسم او كه شاپور بود به يزدگرد مشهور شد و بعد از آن اين خطه به يزد معروف گرديد».

پس از اسلام و گرايش مردم يزد به دين اسلام، عنوان دارالعباد يا دارالعباده به اين شهر داده شد.

منطقه يزد يكى از سرزمين‏هاى باستانى اقوام ايرانى و داراى ميراثى درخشان از فرهنگ و تمدن كهن و ادوار مختلف است.

مورخين يونانى شهر كهن و باستانى يزد را «ايستاتيس» خوانده‏اند كه احتمالاً بعد از ويرانى آن شهر «كثه» پديد آمده است.

«كثه» هسته اوليه شهر فعلى يزد و مركز حكومتى و اقتصادى منطقه يزد در قرون اسلامى بوده است. در طى قرون متمادى آبادى‏هاى كوچك و بزرگ متعددى در اين سرزمين پديد آمده و از ميان رفته است. آنچه اينك سرفراز از ميان ريگ‏هاى روان و از رخدادهاى مخرب تاريخى برجا مانده يادگارهايى گويا از سرنوشت تاريخى اين سرزمين و نشانگر فرهنگ و تمدن پربار است. گرچه قدمت آبادى نشينى و تمدن در اين سرزمين از هزاره سوم پيش از ميلاد فراتر مى‏رود ولى نخستين كانون‏هاى تمدن كاريزى در آغاز اين هزاره در جلگه‏هاى يزد تكوين يافته است. منابع مكتوب پيدايش يزد را به عهد پيشداديان نسبت داده‏اند. مهم‏ترين كانون‏هاى اوليه تجمع انسانى در اين سرزمين عبارتند از: ابركوه، ارد (اردان)، اشكذر، پهره (فهرج)، خورميش (خورميز)، زارچ، شواز، طزنج، عقدا، فهرستان (احتمالاً اهرستان)، قلاع موبدان (ميبد)، مهرپادين (مركز مهريجرد يا مهريز)، هرفته، يزوك و … . به لحاظ اهميت، يزد در راس آبادى‏هاى مزبور است كه عطيه خداوندى (يزدكرت) و محلى پاك و مقدس بوده است. به همين دليل در ادوار ماقبل اسلامى از اكناف واقعى نقاط ايران زمين براى زيارت پرستشگاه‏ها به اين كعبه آئين‏هاى باستانى آمده و در آن مجاور مى‏شدند.

مدنيت يزد در دوره‏اى كه كشاورزى آغاز مى‏شود، در چهار كانون عمده پا گرفته است، كه عبارتند از كانون‏هاى «مهريز و فهرج»، «يزد»، «رستاق» و «ميبد» كه البته به يك اعتبار مى‏توان منطقه «ابركوه» را نيز به اين چهار كانون افزود.

مناطق ياد شده در دشت يزد كه در امتداد شاهراه باستانى رى ـ كرمان قرار گرفته بودند، در دوره‏هاى باستان جزء «سرزمين‏هاى دور دست ماد» شمرده مى‏شدند.

آبادى نشين‏هاى منطقه يزد علاوه بر اين كه در مسير شاهراه باستانى «رى ـ كرمان» بوده‏اند، در گذرگاه راه «پارس ـ خراسان» نيز قرار گرفته و يزد در يك چهار راه منطقه‏اى واقع مى‏شده است و نوعى نقش مرزبانى ايالت‏ها و نگهبانى راه‏هاى متعددى را كه به چهار سوى ايران مى‏رفته، ايفا مى‏كرده است.

یزد :  وجه تسمیه و پیشینه تاریخی یزد

یزد : وجه تسمیه و پیشینه تاریخی یزد

منطقه يزد به گمان قوى، در دوره هخامنشى داراى راه‏هاى معتبر و موسسات راهدارى و مراكز پستى و چاپارى بوده است. زمانى كه اسكندر بر تخت سلطنت نشست، عزم خراسان نمود. وى از رى به اصطخر رفت و شهرهاى آنجا را تصرف كرد و از راه ابرقو به سوى بيابان يزد رفت. چون بدانجا رسيد، هواى آن را در نهايت اعتدال يافت ولى تا سى فرسنگى آن هيچ ساختمانى نبود. وى دستور داد كه در آنجا زندانى بنا كنند. اين بنا به نام زندان اسكندر مشهور است و اكنون جزء آثار باستانى استان يزد است.

بهرام گور نيز در هنگام حركت خود به سوى خراسان چون به ولايت كثه (يزد) رسيد، بيمارى وى اندكى بهبود يافت و اين سرزمين مبارك داشت و دستور داد در آنجا شهرى بسازند و چون به نام يزدان مى‏ساخت آن را «يزدان گرد» نام نهاد.

چون بهرام گور درگذشت يزدگرد به پادشاهى رسيد. وى دو پسر داشت به نام شاه فيروز و شاه بلاس. بعد از مدتى يزدگرد، يزد را به دو فرزندش بخشيد و آن دو شهر را بين خود تقسيم كردند. شاه فيروز دو ده در ولايت يزد ساخت، يكى «فيروز آباد مجو مرد» و ديگرى «فيروز آباد ميبد».

زمانى كه انوشيروان به حكومت رسيد، يزد را به دختر خود «مهرنگار» بخشيد و وى را از مداين به يزد فرستاد و در آنجا ساختمان‏هاى زيادى ساخت.

در هشت فرسنگى يزد دهى ساخت و آن را «مهرگرد» نام گذاشت و اكنون آن قريه را «مهريجرد» مى‏گويند. هم‏چنين در كنار ميبد دهى ساخت و آن را «مهرجرد» نام نهاد و برادر وى «شاه هرمز» در جنب مهريجرد دهى ساخت و آن را «هرميز» نام گذاشت كه اكنون به «خورميز» شهرت دارد.

یزد :  وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

 

پس از انوشيروان خسروپرويز به پادشاهى رسيد. وى ولايت يزد را به دو دختر خود به نام‏هاى ايران دخت و توران دخت بخشيد و دستور داد دهى بسازند و آن را «توران پشت» نام نهاد.

توران دخت هشت ماه پادشاهى كرد و بعد درگذشت. بعد از وى ايران دخت به سلطنت رسيد. وى نماينده‏اى به نام «ابرند» به يزد فرستاد و به وى دستور داد كه بر عمارت و آبادى يزد بيفزايد. ابرند نيز در دو فرسنگى شهر يزد ده جديدى احداث كرد و آن را «ابرند آباد» نام نهاد.

چون ايران دخت مرد، از نسل وى كسى نبود كه شايسته پادشاهى باشد لذا يزدگرد بر تخت نشست اما پادشاهى وى در نبرد قادسيه كه بين مسلمانان و او رخ داد از بين رفت و خود وى نيز به سوى نهاوند رفت.

 

سایت یزد نام , سایت نیازمندیهای استان یزد معرف برند شما در فضای مجازیست.با کمترین هزینه خدمات و محصولات خود را برای همیشه در اینترنت ثبت نموده و از امتیازات آن بهره مند شوید.همانگونه که میدانید امروزه بسیاری از افراد جهت رفع نیازمندیهای خود از اینترنت استفاده میکنند که این مهم هر روزه رو به افزایش بوده و کسبه ,بازاریان,و مدیران شرکتها و … میتوانند با حضور در دنیای مجازی و تقویت برند خود در اینترنت فروش خود را افزایش داده و ازین موقعیت بالقوه استفاده بهینه کنند.سایت یزد نام بستری را مهیا نموده است تا علاقمندان به افزایش فروش در استان یزد بتوانند بدون نیاز به دانش فنی برند خود را در اینترنت ثبت نموده و از مزایای آن بهره مند شوند. جهت ثبت آگهی خود در یزد نام اینجا کلیک کنید

منبع : سمتا